Phân biệt sâm Ngọc Linh thật giả

Đã có quá nhiều các anh chị đã nếm trái đắng khi trải nghiệm việc tự đi mua sâm Ngọc Linh. Khi biết rằng Sâm Ngọc Linh quá tốt với sức khỏe, nhưng sự vội vàng và mua tại những cơ sở không uy tín khiến bạn tiền mất, tật mang. Tâm Thuần xin chia sẻ quý vị cách phân biệt Sâm Ngọc Linh thật giả.

Được biết sâm Ngọc Linh được phát hiện vào năm 1973 trên núi Ngọc Linh, tỉnh Kon Tum ở độ cao từ 1200 mét trở lên. Đây là một loại cây thân thảo sống lâu năm, cao 40 cm đến 100 cm, thân rễ có sẹo và các đốt như đốt trúc, có màu lục hoặc hơi tím, đường kính thân độ 4-8mm. Sâm Ngọc Linh còn gọi là sâm Việt Nam, sâm Khu Năm (sâm K5), sâm Trúc (sâm đốt trúc, trúc tiết nhân sâm) củ ngải rọm con hay cây thuốc giấu.

Sâm Ngọc Linh cũng được biết đến là loại sâm tốt nhất thế giới. Vậy tác dụng của nó là gì?

Tác dụng của sâm Ngọc Linh

Theo kết quả nghiên cứu có được từ Bộ Y tế Việt Nam thì số lượng Saponin trong sâm Ngọc Linh cao hơn rất nhiều so với các loại sâm khác trên thế giới. Cụ thể, các nhà khoa học xác định được có 52 loại Saponin trong thân và rễ, củ của Sâm Ngọc Linh. Trong đó, 26 Saponin có cấu trúc hóa học thường thấy trong sâm Triều Tiên, sâm Mỹ, sâm Nhật Bản và 26 Saponin có cấu trúc mới, không có trong các loại sâm khác. Như vậy, Sâm Ngọc Linh là một trong những loại sâm có hàm lượng Saponin nhiều nhất.

Ngoài ra, các bộ phận trên mặt đất của sâm như lá, thân (cọng) Sâm Ngọc Linh đã phân lập được 19 Saponin Dammaran, trong đó, 8 Saponin có cấu trúc mới. Các công trình nghiên cứu đã xác định được thành phần dược tính trong Sâm Ngọc Linh có 17 acid amin, 20 chất khoáng vi lượng và hàm lượng tinh dầu là 0,1%.

Với những thành phần trên, sâm Ngọc Linh có tác dụng chống stress vật lý, stress tâm lý và trầm cảm, kích thích hệ miễn dịch, chống oxy hóa, lão hóa, phòng chống ung thư, bảo vệ tế bào gan, gia tăng sức đề kháng, tăng thị lực, giúp ăn ngon, ngủ tốt, cải thiện các trường hợp suy nhược thần kinh và suy nhược sinh dục, nâng cao huyết áp người bị huyết áp thấp.

Cách sử dụng sâm Ngọc Linh

Để có thể hấp thụ được các dưỡng chất từ sâm Ngọc Linh, mọi người có thể ngậm tan sâm trong miệng, ngâm sâm cùng mật ong, dùng sâm pha trà uống, ngâm sâm với rượu hay nấu cháo với sâm. Tất cả những cách trên đều giúp hấp thụ sâm vào cơ thể một cách hiệu quả.

Chính vì đây được xem là loại sâm tốt nhất trên thế giới nên nó được rất nhiều các đại gia “săn đón” với mức giá không hề rẻ. Thậm chí nhiều đại gia còn sẵn sàng bỏ ra số tiền vài trăm triệu để có thể sở hữu được loại sâm quý giá này.

Sâm Ngọc Linh giả tràn lan thị trường

Tuy nhiên hiện tại trên thị trường, nhiều sâm Ngọc Linh giả đang được bán tràn lan khiến người dân hoang mang. Cụ thể, mới đây, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Kon Tum đã xử phạt Cửa hàng kinh doanh rượu sâm Ngọc Linh – Tinh hoa núi rừng Việt (địa chỉ số 941, đường Phan Đình Phùng, thành phố Kon Tum) vì cửa hàng này kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ, không có giấy phép đăng ký kinh doanh, không có giấy phép bán lẻ rượu, không có giấy chứng nhận tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm.

Toàn bộ những sản phẩm của cửa hàng này đã bị cơ quan chức năng tịch thu và tiêu hủy. Cửa hàng cũng đã phải tạm dừng kinh doanh.

Trước đó, theo thông tin được dăng tải trên báo Tài Nguyên và Môi trường thì hiện tại có 3 loại sâm Ngọc Linh giả.

Loại sâm giả thứ nhất là loại sâm có ở biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc, cùng chi Panax (chi nhân sâm). Đây có thể là một loài mới chưa từng công bố ở Việt Nam và giống với sâm Ngọc Linh tới 97%. 

Loại sâm giả thứ 2 là Tam thất hoang có giá trị, tác dụng bồi bổ cơ thể kém hơn so với sâm Ngọc Linh và thậm chí cũng kém hơn so với loại sâm giả trên.

Loại thứ 3 là sâm Ngọc Linh làm giả từ củ ráy, đây là loại cây thường mọc phổ biến ở vùng núi, nhiều nhất ở Tây Nguyên hoặc những vùng có khí hậu nóng ẩm.

Trước thực trạng trên, người dân cần nắm vững cách phân biệt sâm Ngọc Linh thật và giả.

Cách phân biệt sâm Ngọc Linh thật và giả

Qua quan sát bên ngoài, mọi người cũng có thể dễ dàng nhận biết được sâm Ngọc Linh thật. Sâm thật sẽ có nhiều mắt, các mắt sâm lõm vào thân và xếp so le nhau. Vỏ của sâm Ngọc Linh thật rất mỏng và nhẵn trong khi vỏ của sâm Ngọc Linh giả thì dày, sần sùi, bì bì, màu giống màu da tê giác.

Khi cắt lát thì phần rễ củ trong Sâm Ngọc Linh thật có màu vàng nhạt, phần thân rễ bên ngoài da màu vàng nâu thì bên trong có màu vàng hoặc pha màu tím nhạt, bên ngoài da màu xanh xám thường thì ruột bên trong có màu hơi tím, lõi cũng có màu tím. Sâm Ngọc Linh giả khi cắt lát thì bên màu trắng phếu, đôi khi có pha 1 chút tím trong lõi. Một số Sâm giả có màu xanh hoặc vàng nhưng không tươi như màu Sâm Ngọc Linh thật. Các vân trên lát cắt đều, xơ nhỏ. Khi đưa lên miệng nếm có vị đắng, dư vị về sau thì ngọt. Cùng với đó, sâm Ngọc Linh thật sẽ có mùi thơm nồng đặc trưng.

Trong khi đó củ tam thất có hình dáng dài hơn sâm Ngọc Linh, trên thân có chứa nhiều mắt. Tam thất không có củ chính, nếu có thì cũng nhỏ và hiếm rễ con bám quanh củ. Tam thất có vị đắng, cứng và nhiều xơ hơn so với sâm Ngọc Linh thật.

Sâm Ngọc Linh cũng có 2 loại là sâm được trồng và sâm mọc tự nhiên. 2 lọai này có hình dáng khác nhau. Sâm trồng thì xung quanh thân có các nốt sẹo, rễ con phồng lên chứa chất dinh dưỡng nuôi cây nên tạo thành những cục. Loại sâm trồng này có nhiều rễ, ít mắt hơn sâm tự nhiên và phần thân nhỏ hơn về phần củ.

Về điều kiện sinh trưởng và hình dạng bên ngoài

Đặc điểm Sâm Ngọc Linh: Sâm Ngọc Linh là 1 cây thảo, sống nhiều năm nhờ thân rễ, cao khoảng 40-60 cm, đôi khi cao đến 1m, mọc tập trung thành từng đám hoặc những vùng nhỏ.

Thân rễ nạc, đường kính 1 – 3,5 cm, chiều dài tùy theo số năm sinh trưởng, màu vàng nhạt hay màu vàng đất, có nhiều đốt, mang những vết sẹo do thân lụi hàng năm để lại, mỗi vết tương đương với 1 năm tuổi.

Thân rễ mang nhiều rễ con và những vết nhăn dọc, dễ bẻ gãy, mùi thơm nhẹ, vị đắng hơi ngọt.
Ở cuối thân rễ thường có rễ củ phát triển hơn và thường có ba dạng: dạng củ cà rốt, dạng con quay, và phổ biến là dạng một bó củ, màu vàng nhạt, mang nhiều rễ con và có vân ngang.

  • Thân khí sinh: thẳng, nhẵn, màu xanh hoặc hơi tím, đường kính 5-8mm, thân thường rụi đi hằng năm sau mùa sinh trưởng chuẩn bị cho thời kỳ ngủ đông. Tuy nhiên do ảnh hưởng điều kiện sinh thái vùng sâm, đôi khi 2-3 thân khí vẫn tồn tại vài năm trên cùng 1 nhánh thân rễ. Thân rễ có thể phân nhánh nhiều lần và mỗi nhánh tồn tại 2-3 thân tạo thành 1 “bụi” sâm nhưng rất hiếm.
  • Lá: lá kép hình chân vịt, mọc vòng, mỗi cây thường có 3-5 lá kép ở đỉnh thân, cuống lá kép dài 6-12cm, mỗi lá kép thường có 5 lá chét, lá chét ở giữa to nhất, nằm gần hai bên cuống lá, lá chét hình trứng ngược, mác ngược hay bầu dục, mép khía răng cưa, chóp lá nhọn, đôi khi kéo dài thành mũi. Gân lá hình lông chim, thường có 10 cặp gân, gân phụ hình mạng, dọc theo các gân chính ở cả hai mặt của phiến lá có nhiều lông cứng dài 1-2mm, mặt dưới ít lông hơn mặt trên, phiến lá màu xanh lục, mảnh và dễ rách.
  • Hoa tự: cụm hoa thường xuất hiện ở cây có từ 3 lá kép trở lên, trục hoa dài 10-20cm thường mang 1 tán đơn ở tận cùng, đôi khi có thêm 1-4 tán phụ, hay 1 hoa đơn độc ở phía dưới tán chính, tán hoa có đường kính 2,5-4cm, có từ 50-120 hoa, cuống hoa dài 1-1,5cm. Hoa màu vàng lục nhạt, gồm 5 lá dài hợp thành hình chuông, trên chia thành 5 răng nhỏ, 5 cánh hoa vàng lục nhạt, hơi trắng, 5 chỉ nhị màu trắng. bao phấn hình xoan, đính lưng, đế hoa hơi lồi. Đài hoa rụng 1 – 2 ngày sau khi nở và tán bắt đầu kết quả.
  • Quả: quả mọng, khi chín có màu đỏ tươi, thường có chấm đen ở đỉnh, không đều ở đỉnh quả, quả chủ yếu có 1 hạt có dạng hình thận (85%), một số ít quả có 2 hạt có hình cầu dẹt. Thỉnh thoảng gặp quả khi chín không có chấm đen giống như quả của nhân sâm. Hạt dài 6 – 8mm, rộng 5-6mm,dày 2mm, có màu trắng hay vàng nhạt, bề mặt hạt có nhiều chỗ lồi lõm.

* Chu kỳ sinh trưởng của cây sâm Ngọc Linh không giống trên toàn vùng có cây sâm mọc, do điều kiện thời tiết và địa hình khác nhau trong khu vực. Tuy nhiên có thể xác định chu kỳ sinh trưởng hàng năm phổ biến của cây Sâm Ngọc Linh như sau:

Từ tháng 1 đến tháng 3: xuất hiện và phát triển thân khí sinh và tán hoa.
Từ tháng 4 đến tháng 6: cây ra hoa và kết quả.
Từ tháng 7 đến tháng 9: thời kỳ quả chín rộ.
Từ tháng 10 đến tháng 12: thân khí sinh của năm bắt đầu tàn lụi, xuất hiện chồi thân mới mang tán hoa.

Sự Khác biệt về hình dạng bên ngoài giữa Sâm Ngọc Linh và Sâm Ngọc Linh giả:

  • Về lá: Lá Sâm Ngọc Linh thật có lá nhỏ, mỏng và mềm có 3 đến 5 lá. Lá có răng cưa rất nhỏ, bé, đều. Lá Sâm Ngọc Linh giả có lá to, mập, lá có răng cưa sâu, dày dặn. Lá Sâm Ngọc Linh giả mặt trước cũng nhiều lông nhưng mặt sau ít lông hơn so với lá Sâm Ngọc Linh.
  • Về thân rễ và rễ củ: Sâm Ngọc Linh thật các mắt lõm vào thân không tròn hẳn và mọc lệch nhau. Vỏ Sâm Ngọc Linh thật rất mỏng và nhẵn, không xù xì khi rửa sạch củ có màu vàng nâu hoặc màu xanh xám. Trong khi vỏ Sâm Ngọc Linh giả thì các mắt dày, sờ vào thấy bì sần sùi, các mắt hình tròn, lõm, mắt mọc thẳng hàng.

Về mùi vị Sâm Ngọc Linh

Nếm thử Sâm Ngọc Linh là cách nhận biết rõ ràng nhất, vì Sâm Ngọc Linh có mùi vị đặc trưng của Sâm: Mùi thơm nồng, khi đưa lên mũi ngửi sẽ cảm nhận rất rõ. Khi nếm, Sâm Ngọc Linh có vị đắng gắt, dư vị ngọt, thanh, giòn, và không có xơ, dư vị lâu, khi nhai thấy chắc sâm, giòn sâm, càng ăn càng ngọt.

Ngược lại, Sâm Ngọc Linh giả có mùi vì khác hoàn toàn (vị đắng gắt khó chịu chứ không có mùi thơm của Sâm, khi nhai thấy rất cứng, dai và xơ). Khi ăn sẽ thấy sồn sột, dai, vị ngái, nóng rát ở cổ.

Về thành phần hoạt chất

Thành phần của Sâm Ngọc Linh có đầy đủ các hoạt chất GR2, G–RB1, G–Rg1 cao hơn hẳn Sâm Ngọc Linh giả, đặc biệt trong Sâm Ngọc Linh có tới 52 hợp chất Saponin, axit béo, axit amin, nguyên tố đa lượng, và vi lượng.

Trong khi Sâm Ngọc Linh giả cũng có thành phần GR2, G–RB1, G–Rg1 giống Sâm Ngọc Linh nhưng tỉ lệ rất ít so với Sâm Ngọc Linh.

Chính vì điều này nên kiểm định mẫu gởi kiểm định có thành phần tương tự như Sâm Ngọc Linh nhưng không thể xác định chắc chắn đó có phải là Sâm Ngọc Linh hay không. Tuy nhiên trong Sâm Ngọc Linh giả hoàn toàn không tìm thấy M-R2.

Các phương thức làm giả Sâm Ngọc Linh:

1. Giả bằng tam thất bắc, tam thất hoang.

2. Giả bằng sâm Lai Châu (loại này cực kỳ giống).

3. Vẫn là sâm Ngọc Linh nhưng không trồng ở Núi Ngọc Linh.

Để phân biệt được hết tất cả các phương thức làm giả bằng mắt thường thì rất khó, cách tốt nhất là dựa vào mùi vị sâm. Hoặc Bạn chỉ có thể dùng phương pháp kiểm định GEN thì mới xác định được chính xác là sâm Ngọc Linh hay không. Tuy nhiên, kiểm định gen thì cũng không biết được củ sâm đó trồng ở đâu, hàm lượng saponin là bao nhiêu phần trăm. Mà bạn cần có thêm phiếu định lượng hoạt chất nữa thì mới xác định đúng được Sâm Ngọc Linh.

Cách tốt nhất, tiết kiệm thời gian mà an tâm sử dụng cho các bạn là chọn nơi mua dùng uy tín, chất lượng.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.